Evropsko veb istraživanje o drogama 2021: ključni rezultati u zemljama Zapadnog Balkana

Uvod

Evropskim veb istraživanjem o drogama sakupljeni su podaci u periodu između marta i aprila 2021 godine od osoba koje koriste droge, starosti 18 godina i više, koje žive u 21 zemlji EU i 9 zemalja koje nijesu članice EU. Ovdje predstavljeni rezultati odnose se na 2  174 ispitanika koji žive u Albaniji, Kosovu  (1), Crnoj Gori, Sjevernoj Makedoniji i Srbiji, i koji su prijavili da su koristili barem jednu nelegalnu drogu bar jednom u posljednjih 12 mjeseci prije sprovođenja istraživanja (upotreba u posljednjih 12 mjeseci), ukoliko nije drugačije naznačeno. U ovom periodu u mnogim evropskim zemljama su na snazi bile mjere zaključavanja ili druge restrikcije povezane sa COVID-19 pandemijom.

Kliknite ovdje za više informacija o metodologiji Evropskog veb istraživanja o drogama .

Posljednji put ažurirano: 15 decembra 2021.

Logo of the web survey on drugs

Rezime

  • Većina ispitanika (91 %) prijavila je upotrebu kanabisa u prethodnih 12 mjeseci, a slijedi kokain (38 %), MDMA/ekstazi (22 %) i amfetamini (20 %).
  • Najčešće navedena motivacija za upotrebu kanabisa je da opusti, da “podigne” i da poboljša spavanje.
  • Ispitanici su prijavili da su u navedenom periodu drogu najčešće koristili u kućnom okruženju.
  • COVID-19 pandemija i nacionalne mjere imale su najznačajniji uticaj na upotrebu kanabisa (pojačana upotreba) i ekstazija/MDMA-e (smanjena upotreba).

Obrasci upotrebe droga

Većina ispitanika (91 %) prijavila je upotrebu kanabisa u prethodnih 12 mjeseci, sa malim varijacijama između zemalja.

Kokain, MDMA/ekstazi i amfetamin su sljedeće najčešće korišćene supstance, pri čemu je redosljed prevalencije njihove upotrebe različit od zemlje do zemlje.  

Gotovo jedan od šest (17 %) ispitanika prijavio je upotrebu novih psihoaktivnih supstanci (NPS) u posljednjih godinu dana, dok je 9 % prijavilo upotrebu LSD-a. Upotrebu i heroina i metamfetamina prijavilo je 8 % ispitanika.

Slika 1. Prevalencija upotrebe u posljednjih godinu dana (n = 2 174)

Izvorni podaci za ovaj grafikon dostupni su u Tabeli 1 na ovoj strani

Motivacija za upotrebu droga

Motivaciju za upotrebu određene droge često odražavaju efekti koje korisnici očekuju kada koriste tu drogu. Odgovori u ovom istraživanju sugerišu da se biljni kanabis uzima zbog svojih smirujućih i euforičnih efekata, tačnije za smanjenje stresa ili za opuštanje, da se korisnik “podigne” ili zabavi te za poboljšanje sna. Za MDMA-u, prijavljeni motivatori su euforični efekti ove droge i efekti na socijalizaciju.

Motivacija za upotrebu može donekle objasniti smanjenje upotrebe MDMA-e koje su ispitanici prijavili u ovom periodu, za koji je bila karakteristična mjera opšteg “zaključavanja” povezana sa COVID-19 pandemijom, tokom koje su mnogi bili zatvoreni u svojim domovima a pristup mjestima zabave i druženja redukovan.  

Slika 2a. Motivacija za upotrebu biljnog kanabisa u posljednjih 12 mjeseci (n = 1 391)

Izvorni podaci za ovaj graffikon dostupni su u Tabeli 2a na ovoj strani.

Slika 2b. Motivacija za upotrebu MDMA/ekstazija u prethodnih 12 mjeseci (n = 249)

Izvorni podaci za ovaj grafikon dostupni su u Tabeli 2b na ovoj strani.

Okruženje u kome se odvija upotreba droga

Najčešće prijavljeno mjesto na kome se koristila droga je kod kuće, što je navelo skoro tri četvrtine ispitanika. Iako očekivan, moguće je da je ovakav obrazac u istraživanju dodatno naglašen zbog redukovane mobilnosti ispitanika uzrokovane mjerama povezanim sa COVID-19 pandemijom.

Slika 3. Mjesto na kome se koristila droga u posljednjih 12 mjeseci (n = 2 174)

Izvorni podaci za ovaj grafikon dostupni su u Tabeli 3 na ovoj strani.

Uticaj COVID-19 pandemije na upotrebu droga

Upitani o uticaju COVID-19 pandemije na njihovu upotrebu ilegalnih droga, ispitanici su prijavili različita iskustva. Gotovo trećina ispitanika koji su koristili biljni kanabis prijavili su povećanu upotrebu ove droge. Sa druge strane, oko trećina onih koji su prijavili upotrebu MDMA, kokaina i amfetamina navela je smanjenu upotrebu ovih droga.

Iako su uzorci ispitanika koji su prijavili upotrebu herona i krek kokaina mali, većina korisnika prijavila je da nije bilo promjena u obrascima upotrebe ovih droga usljed pandemije.

Slika 4. Da li je COVID-19 pandemija imala uticaja na vašu upotrebu droga?

* Podaci sa malom veličinom uzorka

Izvorni podaci za ovaj grafikon dostupni su u Tabeli 4 na ovoj strani .

Napomene

Podaci predstavljeni u ovom izvještaju odnose se na pet zemalja kandidata i potencijalnih kandidata koje su učestvovale u Evropskom veb istraživanju o drogama (EWSD) uz podršku EMCDDA-IPA7 projekta .

Ovo veb istraživanje sprovedeno je istovremeno u 21-oj državi EU, u Švajcarskoj i u Gruziji, Ukrajini i Libanu u okviru EU for Monitoring Drugs (EU4MD) projekta . Izvještaji sa ključnim nalazima koji se odnose na ove države posebno su objavljeni.

Iako veb istraživanja nijesu reprezentativna za opštu populaciju, kada se pažljivo sprovedu i kombinuju sa tradicionalnim metodama sakupljanja podataka, mogu pomoći u stvaranju detaljnije, realističnije i pravovremene slike upotrebe droga i tržišta droga u Evropi. Kao takva, ova istraživanja predstavljaju ključni činilac u odgovoru EMCDDA na problem droga koji se stalno mijenja.

Za više informacija o projektu Evropsko veb istraživanje o drogama, pogledajte na našoj stranici posvećenoj istraživanju. Više informacija o IPA7 projektu dostupno je na stranici projekta EMCDDA-IPA7.

(1) Ova odredba ne prejudicira stavove o statusu i u skladu je sa Rezolucijom SB UN 1244/1999 i Mišljenjem Međunarodnog suda pravde o Deklaraciji o nezavisnosti Kosova .

Izvorni podaci

Ispod se nalaze tabele sa izvornim podacima koji su korišćeni za grafikone na ovoj strani.

Tabela 1. Prevalencija upotrebe u posljednjih godinu dana (n = 2174)
  % ispitanika
Kanabis 91
Alkohol 88
Duvan 86
Kokain 38
MDMA/ekstazi 22
Amfetamini 20
NPS 17
LSD 9
Heroin 8
Metamfetamini 8
Ketamin 4
Tabela 2a. Motivacija za upotrebu biljnog kanabisa u posljednjih 12 mjeseci (n = 1391)
  % ispitanika
Za smanjenje stresa/opuštanje 64
Da “podigne”/iz zabave 61
Za poboljšanje sna 39
Za liječenje depresije/anksioznosti 33
Radi druženja 32
Radi poboljšanja postignuća
( u školi/na poslu/u sportu /itd.)
16
Za smanjenje bola/zapaljenja 14
Iz znatiželje/da isprobam 10
Drugo 3
Tabela 2b. Motivacija za upotrebu MDMA/ekstazija u posljednjih 12 mjeseci (n = 249)
  % ispitanika
Da me podigne/iz zabave 72
Radi druženja 41
Za smanjenje stresa/opuštanje 24
Iz znatiželje/ da isprobam 22
Za liječenje depresije/ anksioznosti 18
Za poboljšanje postignuća
(u školi/ na poslu/ u sportu/ itd.)
6
Za poboljšanje sna 3
Za smanjenje bola/ zapaljenja 3
Drugo 5
Tabela 3. Mjesto na kome je korištena droga u posljednjih 12 mjeseci (n = 2174)
Mjesto % ispitanika
Kuća 72
Javno mjesto (ulica, park, itd.) 57
Muzički festival ili zabava 42
Klub ili bar 39
Posao 19
Škola/ fakultet 14
Drugo 4
Tabela 4. Da li je COVID-19 pandemija imala uticaja na vašu upotrebu droga? (% ispitanika)
Supstanca Koristim manje Koristim jednako Koristim više Ne znam/Nema odgovora
Ekstazi/MDMA 34 31 13 22
Metamfetamini* 31 33 11 25
Amfetamini 30 25 22 23
Kokain u prahu 30 22 16 32
Kanabis smola 21 35 13 31
Nove psihoaktivne supstance (NPS) 20 29 23 28
Heroin 19 40 10 31
Biljni kanabis 18 33 32 17
Krek kokain * 10 48 14 28
Loading