Informacje o polityce i praktykachSzczególnie narażone osoby młode

icon young people

Problematyka

Chociaż wiele osób młodych eksperymentuje z narkotykami, to jednak nieliczne uzależniają się od narkotyków jako młodzi dorośli. Osoby najbardziej podatne na uzależnienie od narkotyków to osoby młode znajdujące się w niekorzystnej sytuacji społecznej oraz osoby młode, których członkowie rodziny lub znajomi używają narkotyków. Za zwiększeniem narażenia stoją również indywidualne czynniki, takie jak słaba kontrola impulsów, a także używanie substancji psychoaktywnych w młodym wieku.

Szczególnie narażone osoby młode, które uzależniają się od narkotyków, częściej zgłaszają nerwicę lękową i depresję, objawy psychozy i zaburzenia psychotyczne, myśli i próby samobójcze, zakażenia krwiopochodne, a także częściej przerywają naukę i nie mogą znaleźć zatrudnienia. Nie zawsze wiadomo, w jakim stopniu problemy te zwiększają ryzyko powstania problemów z narkotykami, a w jakim wynikają z używania narkotyków.

Możliwe sposoby reagowania

  • Interwencje w zakresie profilaktyki selektywnej i wskazującej można stosować na wczesnym etapie w celu niedopuszczenia do tego, aby osoby młode rozpoczynały używanie narkotyków oraz aby początkowe eksperymentowanie z narkotykami przerodziło się w regularne i problemowe używanie narkotyków.
  • Przydatne może okazać się stosowanie przez placówki podstawowej opieki zdrowotnej krótkich kwestionariuszy w ramach badań przesiewowych, służących wykrywaniu problemów związanych z używaniem niedozwolonych środków odurzających wśród młodzieży.
  • Krótkie interwencje i interwencje w formie badań przesiewowych w oparciu o działania w zakresie e-zdrowia stanowią obiecujący sposób dotarcia do szczególnie narażonych osób młodych, które sprawnie posługują się telefonami komórkowymi i korzystają z internetu, a jednocześnie niechętnie korzystają z pomocy oferowanej przez służbę zdrowia.
  • Usługi terapeutyczne dla osób młodych z poważnymi problemami związanymi z używaniem narkotyków, które to usługi muszą opierać się na odpowiednich metodach leczenia, na przykład na wielowymiarowej terapii rodzinnej.
  • Konieczne są programy wymiany igieł i strzykawek dla młodych osób przyjmujących narkotyki drogą iniekcji, którym grozi wysokie ryzyko zakażenia krwiopochodnego. Młode osoby przyjmujące narkotyki drogą iniekcji należy rutynowo szczepić przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
  • Interwencje wśród osób młodych zagrożonych problemami związanymi z iniekcją warto przeprowadzać w więzieniach, w ramach programów działań środowiskowych, programów wymiany igieł i strzykawek oraz w placówkach opieki zdrowotnej.

Sytuacja w Europie

  • W Austrii, Danii, Niemczech, Portugalii i Hiszpanii przeprowadzono selektywne interwencje profilaktyczne wśród uczniów szkół zawodowych.
  • W Irlandii przyjęto szersze podejście obejmujące działania na rzecz poprawy umiejętności czytania i pisania oraz umiejętności rozumowania matematycznego wśród uczniów znajdujących się w niekorzystnej sytuacji.
  • Podejmowane na poziomie społeczności interwencje ukierunkowane na szczególnie zagrożone grupy osób młodych we Włoszech i w północnej części Europy obejmują działania środowiskowe, pracę z młodzieżą oraz formalną współpracę między samorządami terytorialnymi a organizacjami pozarządowymi.

Podsumowanie dostępnych dowodów

Sposoby reagowania w przypadku szczególnie narażonych osób młodych

Możliwy sposób reagowania Jakość dowodów

Wiele cech osobowości, które zwiększają podatność na uzależnienie można wykryć i złagodzić we wczesnym okresie życia, na przykład za sprawą programów zwiększających samokontrolę i kontrolę odruchów.

dowody średniej jakości

Badania przesiewowe i krótkie interwencje stanowią obiecującą metodę w zakresie profilaktyki wskazującej pozostającej do oceny. Przeprowadzanie badań przesiewowych i krótkich interwencji z wykorzystaniem komputerów i telefonów komórkowych również wydaje się potencjalnie cennym rozwiązaniem, należy jednak przeprowadzić dalsze badania nad tą metodą, aby ocenić jej skuteczność.

dowody niższej jakości

Podejścia oparte na dowodach skierowane do podatnej na uzależnienie młodzieży obejmują zapewnianie wsparcia w zakresie ogólnej edukacji (szczególnie wśród chłopców i mężczyzn), wsparcia w zakresie szkoleń w dziedzinie kompetencji osobistych i umiejętności społecznych, a także szkolenie rodzin w celu nauczenia dorosłych członków rodziny lepszego kontrolowania i nadzorowania swoich dzieci. W przypadku podatnej na uzależnienie młodzieży pomocne mogą okazać się programy mentoringu.

dowody niższej jakości

Podejścia oparte na dowodach skierowane do małych dzieci („ochrona dzieci”) obejmują programy wizyt w domach rodzin należących do grupy szczególnie wrażliwej, których dotyczy problem wykluczenia społecznego.

dowody średniej jakości

Klucz

  • speedometer at highDowody wyższej jakości— co najmniej jeden aktualny systematyczny przegląd, obejmujący wysokiej jakości podstawowe badania ze spójnymi wynikami. Dowody potwierdzają słuszność rzeczonych interwencji w kontekście, w którym je oceniono.
  • speedometer at mediumDowody średniej jakości— co najmniej jeden aktualny systematyczny przegląd, obejmujący szereg podstawowych badań, których jakość jest co najmniej średnia i których wyniki są zasadniczo spójne. Dowody wskazują na to, że przedmiotowe interwencje prawdopodobnie będą pomocne w kontekście, w którym je oceniono, ale zaleca się przeprowadzenie dalszych ocen.
  • speedometer at lowDowody niższej jakośc— w przypadku pewnych podstawowych badań, których jakość jest wysoka lub średnia, ale niedostępne są przeglądy LUB przeglądy dają niespójne wyniki. Liczba dowodów jest obecnie ograniczona, ale istniejące dowody są obiecujące. Oznacza to, że może warto rozważyć przedmiotowe interwencje, szczególnie w kontekście poszerzania zakresu usług w celu rozwiązywania kwestii nowych lub niezaspokojonych potrzeb, ale interwencje te należy poddać ocenie.

Więcej informacji

Programy wymiany igieł i strzykawek, szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz substytucja opiatowa przynoszą pożądane efekty w przypadku starszych osób przyjmujących narkotyki drogą iniekcji i prawdopodobnie są skuteczne wśród osób poniżej 18 roku życia, co nie zostało jednak jeszcze wykazane.

Konsekwencje dla polityki i praktyki

Podstawy

  • Głównymi grupami szczególnie wrażliwymi wśród osób młodych w Europie są: młodociani przestępcy, młodzież, która wcześnie kończy naukę lub której grozi wczesne ukończenie nauki, młodzież doświadczająca problemów szkolnych lub społecznych, młodzież bezdomna, młodzież przebywająca w instytucjach opiekuńczych, młodzież należąca do zmarginalizowanych grup etnicznych i szczególnie narażonych rodzin.
  • Należy zapewnić opartą na dowodach profilaktykę selektywną i wskazującą w zakresie używania substancji psychoaktywnych wśród szczególnie narażonych osób młodych, a nie jedynie metody sprowadzające się do działań uświadamiających i informacyjnych. Odpowiedniejsze są podejścia zakładające przyjście do danej osoby (odwiedziny w domu osób należących do grupy szczególnie wrażliwej lub nawiązywanie kontaktu z takimi osobami na ulicy), a nie podejścia zakładające, że dana osoba sama zgłosi się po pomoc do odpowiednich służb.
  • Usługi związane z leczeniem uzależnień i redukcja szkód należy zapewnić małej grupie osób młodych doświadczających szczególnie poważnych problemów.

Możliwości

  • Chociaż w Europie wskazane programy ukierunkowane na podatność o podłożu neurobiologicznym wynikającą z zachowania i usposobienia należą do rzadkości, to jednak wyniki badań prowadzonych w Ameryce Północnej wskazują, że programy te wykazują znaczną wielkość efektu. Szersze stosowanie takich programów w Europie niesie ze sobą duży potencjał istotnej zmiany.

Luki

  • Konieczne jest zwiększenie bazy dowodów dotyczących skuteczności usług w zakresie leczenia uzależnień i redukcji szkód związanych ze stosowaniem narkotyków wśród osób poniżej 18 roku życia, które zmagają się z poważnymi problemami narkotykowymi, a także określenie i upowszechnienie modeli dobrych praktyk.
  • Należy uzyskać lepszy obraz dostępności i poziomu świadczonych usług leczenia uzależnienia od narkotyków wśród osób młodych borykających się z problemami związanymi z używaniem narkotyków, co umożliwi określenie obszarów wymagających intensyfikacji takich usług.

Explore all resources in the Best practice portal

Collaborations and partnerships in best practice

logo of the cochrane collaboration  grade logo   grade logo  Health Evidence Network, WHO Europe