Informacje o polityce i praktykachSzkoły i uczelnie wyższe

Icon school

Problematyka

Okres dojrzewania i młodości to okresy podejmowania ryzyka i eksperymentowania, które często obejmują zażywanie narkotyków. Szkoły i uczelnie wyższe to ważne miejsca, w których można dotrzeć do młodych ludzi, chociaż niektóre grupy szczególnie wrażliwe mogą nie być w nich dobrze reprezentowane.

W szkołach nacisk kładzie się głównie na zapobieganie lub opóźnianie rozpoczęcia stosowania substancji oraz na rozwijanie umiejętności ułatwiających podejmowanie zdrowych decyzji.

Słabi uczniowie, osoby często opuszczające zajęcia lub młodzi ludzie z problemami behawioralnymi, takimi jak słaba kontrola zachowań impulsywnych, są bardziej narażeni na ryzyko rozwoju problematycznych form stosowania substancji. To sprawia, że szkoły są ważnym miejscem wczesnej identyfikacji osób zagrożonych.

Większa niezależność osób młodych uczęszczających na uczelnie wyższe oraz skłonność do nadużywania alkoholu i narkotyków w tej grupie wiekowej sprawiają, że uczelnie stają się ważnym miejscem redukcji szkód i zgłaszania tych pojawiających się problemów wyspecjalizowanym służbom.

Możliwe sposoby reagowania

Stosowanie narkotyków wśród populacji szkolnej jest na ogół niskie i może być częścią szerszego schematu problemów behawioralnych i podejmowania ryzyka. Interwencje muszą zatem dotyczyć szerszych czynników determinujących ryzykowne i impulsywne zachowania a nie tylko zażywania narkotyków:

  • większość prowadzonych w szkołach interwencji o charakterze profilaktycznym ma na celu wywarcie wpływu na całe grono uczniów i pracowników. Te, które są poparte aktualnymi dowodami obejmują: uniwersalne programy prewencyjne oparte na dowodach, które koncentrują się na rozwijaniu kompetencji społecznych, umiejętności odmawiania i umiejętności podejmowania zdrowych decyzji oraz na korygowaniu normatywnych mylnych przekonań dotyczących stosowania narkotyków;
  • polityki szkół i stosowania substancji; oraz
  • interwencji mających na celu stworzenie ochronnego i pielęgnacyjnego środowiska edukacyjnego, które sprzyja nauce i ustanawia jasne zasady stosowania substancji.

Inne działania, które mogą przynieść korzyści, obejmują zdarzenia lub interwencje z udziałem rodziców oraz prowadzenie działań partnerskich.

Sytuacja w Europie

Spośród interwencji popartych dobrymi dowodami na skuteczność, we wszystkich państwach, które udzieliły informacji, odnotowano wprowadzenie zakazów palenia w szkołach, natomiast 21  państw zgłosiło prowadzenie w większości szkół polityki koncentrującej się na stosowaniu substancji. Programy mające na celu rozwój umiejętności personalnych i społecznych są mniej rozpowszechnione, i tylko 11 państw zgłasza stosowanie ich w większości szkół. Ich zakres jest niższy niż poziom prowadzenia wyłącznie programów informacyjnych, które okazały się nieskuteczne, ale zostały zgłoszone w większości szkół w 16 państwach.

Istnieją pewne dowody na poparcie innego rodzaju programów. Wśród nich wyróżnia się programy partnerskie, które wydają się stosunkowo mało rozpowszechnione, oraz szerzej dostępne kreatywne zajęcia pozaszkolne i imprezy dla rodziców. Badania na obecność narkotyków u uczniów nie są zalecane i rzadko się z nich korzysta; odnotowano, że tego rodzaju badania przeprowadzono jedynie w kilku szkołach w 10 państwach.

Podsumowanie dostępnych dowodów

Interventions in schools and colleges

Możliwy sposób reagowania Jakość dowodów

Effective school-based prevention programmes can delay initiation of use. These are manual-based and develop social competences and refusal skills, healthy decision-making and coping, and correct normative misperceptions about drug use. Ideally they should be provided within the context of a school drug policy.

moderate quality evidence

Substance use-related problems may be reduced by providing a protective and nurturing educational environment that is conducive to learning and establishes clear rules about substance use.

moderate quality evidence

There are evidence-based programmes for primary schools, which — without explicitly addressing substances — have effects on impulse-control and, therefore, potentially on later substance use and mental health problems. They have immediate effects on learning and classroom climate.

moderate quality evidence

Interventions that only provide information about the risks of drug use have not been found to be effective in preventing drug use.

higher quality evidence

Klucz

  • speedometer at high Dowody wyższej jakości— co najmniej jeden aktualny systematyczny przegląd, obejmujący wysokiej jakości podstawowe badania ze spójnymi wynikami. Dowody potwierdzają słuszność rzeczonych interwencji w kontekście, w którym je oceniono.
  • speedometer at medium Dowody średniej jakości— co najmniej jeden aktualny systematyczny przegląd, obejmujący szereg podstawowych badań, których jakość jest co najmniej średnia i których wyniki są zasadniczo spójne. Dowody wskazują na to, że przedmiotowe interwencje prawdopodobnie będą pomocne w kontekście, w którym je oceniono, ale zaleca się przeprowadzenie dalszych ocen.
  • speedometer at low Dowody niższej jakośc— w przypadku pewnych podstawowych badań, których jakość jest wysoka lub średnia, ale niedostępne są przeglądy LUB przeglądy dają niespójne wyniki. Liczba dowodów jest obecnie ograniczona, ale istniejące dowody są obiecujące. Oznacza to, że może warto rozważyć przedmiotowe interwencje, szczególnie w kontekście poszerzania zakresu usług w celu rozwiązywania kwestii nowych lub niezaspokojonych potrzeb, ale interwencje te należy poddać ocenie.

Konsekwencje dla polityki i praktyki

Podstawy

  • Szkoły to ważne punkty zapewniające dostęp do młodych osób i ich rodziców. Odgrywają również pewną rolę w identyfikowaniu zagrożonych osób w przypadku określonych interwencji.
  • W ramach systemów kształcenia szkoły powinny posiadać programy prewencyjne oparte na dowodach i stosować odpowiednią politykę antynarkotykową. Powinny one mieć na celu nie tylko ograniczenie stosowania substancji, ale również zmniejszenie przemocy, zwiększenie efektywności uczenia się, stworzenie lepszych osiągnięć naukowych i lepszej atmosfery w szkole, oraz zapewnienie wyników, które są nieodłącznym celem sektora edukacji.
  • Często popularne są nieskuteczne programy prewencyjne, ale rośnie liczba programów, które okazały się skuteczne i to je właśnie należy stosować.

Możliwości

  • Tworzenie systemów, które zachęcają szkoły i uczelnie wyższe do stosowania programów popartych dowodami zamiast nieskutecznych programów, lub które wymagają ich stosowania, oraz zapewnienie niezbędnego wsparcia w tym zakresie byłoby o wiele bardziej efektywnym wykorzystaniem zasobów.

Luki

  • Dowody na to, że skuteczne programy w szkołach wyższych są bardzo ograniczone, mając na uwadze fakt, że okres nauki w tych szkołach jest okresem, w którym istnieje wysokie ryzyko uzależnienia od narkotyków, w związku z czym konieczne jest wprowadzenie odpowiednich programów w tym środowisku.

Explore all resources in the Best practice portal

Collaborations and partnerships in best practice

logo of the cochrane collaboration  grade logo   grade logo  Health Evidence Network, WHO Europe