Informacje o polityce i praktykachReagowanie na jednoczesne używanie wielu substancji

icon polydrug use

Problematyka

Termin „jednoczesne używanie wielu substancji” stosuje się w celu opisania sytuacji, w której zażywane jest więcej niż jedna substancja lub jeden rodzaj substancji w tym samym czasie lub jedna po drugiej. Obejmuje on zażywanie zarówno niedozwolonych środków odurzających, jak i substancji legalnych, takich jak alkohol i leki.

Wśród osób jednocześnie używających wielu substancji można wyróżnić osoby zmarginalizowane społecznie zażywające heroinę i wiele innych substancji – takich jak kokaina, benzodiazepiny i alkohol – oraz osoby zintegrowane społecznie używające mieszanek, np. kokainy z alkoholem lub konopi indyjskich z alkoholem.

Zażywanie wielu narkotyków potencjalnie zwiększa ryzyko i uzależnienie. Do najpoważniejszych skutków jednoczesnego używania wielu substancji należą: przedawkowanie  ze skutkiem śmiertelnym i niezakończone zgonem, hepatotoksyczność i niekorzystne skutki leczenia.

Możliwe sposoby reagowania

Prewencja i środki w zakresie ograniczania szkodliwych skutków związane z ograniczeniem spożycia alkoholu i narkotyków podczas festiwali i w klubach nocnych, a także z nadużywaniem leków, mogą być pomocne w ograniczaniu jednoczesnego używania wielu substancji.

Istotne znaczenie mają procesy oceny, w trakcie których można zidentyfikować problematyczne przypadki jednoczesnego używania wielu substancji przez leczonych pacjentów, co jest powszechne w tej grupie. Leczenie innych form uzależnienia od narkotyków może także zmniejszyć jednoczesne używanie wielu substancji u osób poważnie i długotrwale uzależnionych.

Sytuacja w Europie

  • Jest niewiele dostępnych informacji na temat aktualnych praktyk leczenia w zakresie rozwiązywania problemów jednoczesnego używania wielu substancji w Europie.
  • Chociaż zakłada się, że jednoczesne używanie wielu substancji jest trudne do wyleczenia, w przypadku obszernych badań przeprowadzonych w Europie wyniki wskazują, że leczenie prowadzi do znacznego ograniczenia zażywania wielu narkotyków wśród osób mających duże problemy pod tym względem.

Podsumowanie dostępnych dowodów

Baza dowodowa w tej dziedzinie nie jest dobrze rozwinięta, ponieważ większość badań koncentruje się na określonych substancjach. Z kilku badań można jednak zaczerpnąć pewne wskazówki:

  • Prewencja: stwierdzono, że niektóre działania prewencyjne mające na celu zwalczanie nadużywania leków przyczyniają się do również do ograniczenia jednoczesnego używania wielu substancji wiążącego się z nadużywaniem leków. Ponadto skuteczne działania prewencyjne (np. jak te przedstawione w informacjach o festiwalach i życiu nocnym, szkołach i kolegiach oraz podatnych na uzależnienie młodych ludziach), które nie są zazwyczaj związane z konkretną substancją, powinny przyczynić się do ograniczenia jednoczesnego używania wielu substancji.
  • Leczenie: wyniki obszernych badań krajowych w zakresie leczenia, które prowadzono w Australii, Włoszech i Wielkiej Brytania, pokazują, że leczenie uzależnienia od narkotyków pozwala w znacznym stopniu ograniczyć odsetek pacjentów, którzy zażywają wiele substancji. Wyniki te są poparte systematycznymi przeglądami niewielkiej liczby badań randomizowanych z grupą kontrolną, które wykazały, że interwencje farmakologiczne i psychospołeczne, takie jak system gratyfikacji i kar, umożliwiają ograniczenie jednoczesnego używania wielu substancji (średnia jakość dowodów).
  • ograniczenie szkód: usługi świadczone osobom z problemowym używaniem narkotyków, które zazwyczaj dotyczą szkód i ryzykownych zachowań związanych z iniekcjami zamiast koncentrować się na konkretnej substancji. Interwencje te w połączeniu z innymi rodzajami usług, takimi jak praca środowiskowa i substytucja opiatowa, mogą przyczynić się do poprawy zdrowia osób jednocześnie używających wielu substancji.

Konsekwencje dla polityki i praktyki

Podstawy

  • Jednoczesne używanie wielu substancji zwiększa ryzyko wystąpienia szeregu problemów związanych z używaniem narkotyków. Do najpoważniejszych konsekwencji zalicza się zwiększone ryzyko przedawkowania ze skutkiem śmiertelnym lub niezakończonego zgonem w związku z jednoczesnym używaniem kilku depresantów, takich jak opioidy, benzodiazepiny i alkohol.
  • Zajmowanie się jednoczesnym używaniem wielu substancji pozostaje wyzwaniem i zadaniem kompleksowym. Leczenie jest często mniej skuteczne w przypadku osób, które używają wielu substancji.
  • Interwencje psychospołeczne mogą przyczynić się do ograniczenia jednoczesnego używania wielu substancji u leczonych pacjentów, zwłaszcza jeśli chodzi o stosowanie substancji pobudzających wśród pacjentów poddanych leczeniu w ramach substytucji opiatowej.

Możliwości

  • Ograniczenie jednoczesnego używania wielu substancji powinno stanowić priorytet w ramach interwencji mających na celu ograniczenie szkód.
  • Biorąc pod uwagę wpływ jednoczesnego używania wielu substancji na ryzyko przedawkowania, informacje na temat ogólnych zagrożeń i szczególnie ryzykownych kombinacji leków należy przekazać osobom uzależnionym od opioidów i uwzględnić podczas interwencji doradczych prowadzonych w tej grupie.

Luki

  • Istnieje potrzeba stworzenia jaśniejszego obrazu obejmującego zakres i charakter jednoczesnego używania wielu substancji w grupach osób zażywających różne narkotyki w celu wsparcia rozwoju odpowiednich reakcji.

Explore all resources in the Best practice portal

Collaborations and partnerships in best practice

logo of the cochrane collaboration  grade logo   grade logo  Health Evidence Network, WHO Europe