Informacje o polityce i praktykachWięzienia i system sądownictwa karnego

Icon prison

Problematyka

U osób, które popełniają przestępstwa i zostają objęte systemem sądownictwa karnego, występuje wyższy wskaźnik używania narkotyków i ich przyjmowania drogą iniekcji niż u populacji ogólnej. W systemie sądownictwa karnego osoby borykające się z problemami narkotykowymi to często recydywiści, którzy stanowią znaczną część więźniów. Przyjęcie konwencji międzynarodowych dotyczących narkotyków nie oznacza konieczności stosowania kary pozbawienia wolności w reakcji na używanie substancji kontrolowanych. Znaczna liczba przestępców borykających się z problemami narkotykowymi zostaje jednak skazana na karę pozbawienia wolności za przestępstwa używania lub posiadania narkotyków. Wielu innych odbywa karę pozbawienia wolności za inne przestępstwa lub wykroczenia związane z narkotykami, takie jak kradzież dokonana w celu uzyskania pieniędzy na narkotyki. Podczas przyjmowania tych osób do więzienia należy ocenić ich złożone potrzeby z zakresu opieki zdrowotnej.

Ponieważ w tej grupie średnia długość odbywania kary pozbawienia wolności wynosi kilka miesięcy, stanowi ona dynamiczną populację pozostającą w regularnym kontakcie ze społeczeństwem, co ma odpowiednie konsekwencje dla zdrowia publicznego. W więzieniach obecny jest problem używania narkotyków, który stanowi również zagrożenie dla zdrowia publicznego i bezpieczeństwa dla więźniów oraz pracowników służby więziennej. Używanie syntetycznych kannabinoidów staje się coraz bardziej niepokojącą kwestią w niektórych państwach.

Możliwe sposoby reagowania

Alternatywy wobec kary: odpowiednią alternatywą wobec kary pozbawienia wolności może być zachęcanie przestępców uzależnionych od narkotyków do podjęcia leczenia uzależnienia od narkotyków. Istnieją rozsądne dowody potwierdzające skuteczność niektórych, lecz nie wszystkich z tych podejść, w ograniczaniu używania narkotyków i recydywy. Należy poprawić jakość oraz zwiększyć liczbę ocen różnych modeli interwencji.

Reakcje w więzieniach: dwie istotne zasady regulujące interwencje dotyczące zdrowia w więzieniu obejmują: równoważność opieki zapewnianej więźniom z opieką zapewnianą społeczeństwu oraz ciągłość opieki między społeczeństwem a więzieniem po przyjęciu do więzienia oraz po zwolnieniu z więzienia. Oznacza to, że w więzieniach należy zapewnić wprowadzenie wszystkich odpowiednich instrumentów zapobiegawczych, redukcję szkód oraz świadczenie usług leczniczych, przy czym szczególną uwagę należy również poświęcić działaniom podejmowanym podczas przyjmowania do więzienia oraz zwalniania z więzienia.

Sytuacja w Europie

  • Substytucję opiatową w więzieniach zgłosiło 28 z 30 państw monitorowanych przez EMCDDA – Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii (obejmujących 28 państw członkowskich UE, Norwegię i Turcję).
  • W więzieniach większości państw dostępne są: detoksykacja, poradnictwo indywidualne i grupowe oraz społeczności terapeutyczne lub specjalne oddziały leczenia stacjonarnego.
  • W więzieniach większości państw dostępne są także badania na wykrywanie chorób zakaźnych, choć rzadkie jest leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C. 16 państw zgłosiło dostępność programów szczepień przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
  • Cztery państwa zgłosiły programy wymiany igieł i strzykawek w więzieniach.
  • W wielu państwach europejskich istnieją partnerstwa między więzienną służbą zdrowia a usługodawcami poza więzieniami, których zadaniem jest zapewnienie ciągłości opieki po przyjęciu do więzienia oraz po zwolnieniu z więzienia.
  • W większości państw prowadzi się przygotowanie osadzonych do powrotu na wolność, w tym resocjalizację. Pięć państw zgłosiło prowadzenie programów zapobiegania przedawkowywaniu narkotyków wśród osób zażywających opioidy drogą iniekcji, przy czym państwa te zapewniają szkolenie oraz nalokson podczas zwalniania z więzienia.

Podsumowanie dostępnych dowodów

Interwencje w więzieniach i system sądownictwa karnego

Możliwy sposób reagowania Jakość dowodów

Substytucja opiatowa chroni więźniów uzależnionych od opioidów przed śmiercią w więzieniu.

dowody średniej jakości

Substytucja opiatowa w więzieniu jest również istotna dla ograniczenia ryzykownych zachowań związanych z iniekcjami.

dowody średniej jakości

Aby zapobiegać zgonom spowodowanym przedawkowaniem narkotyków w okresie następującym bezpośrednio po zwolnieniu z więzienia, istotna jest ciągłość leczenia w społeczeństwie.

dowody średniej jakości

Programy sądów antynarkotykowych (w Stanach Zjednoczonych, gdzie przeprowadzono zdecydowaną większości badań) mogą pomóc ludziom osiągnąć niezależność finansową i znaleźć zatrudnienie lub podjąć edukację i zmniejszyć liczbę przypadków recydywy.

dowody niższej jakości

Istnieją określone dowody potwierdzające, że quasi-przymusowe leczenie obejmujące programy, które mają na celu uniknięcie objęcia systemem sądownictwa karnego osób z problemami narkotykowymi, może być tak samo skuteczne jak leczenie dobrowolne.

dowody niższej jakości

Terapie psychospołeczne przyczyniają się do zmniejszenia liczby przypadków recydywy przestępców płci żeńskiej biorących narkotyki.

dowody niższej jakości

Stosowanie naltreksonu wydaje się pomocne w zmniejszaniu liczby przypadków recydywy przestępców uzależnionych od opioidów.

dowody niższej jakości

Działania interwencyjne polegające na edukacji i szkoleniu wraz z zapewnieniem naloksonu do stosowania w domu pomagają w obniżaniu liczby zgonów związanych z przedawkowaniem po zwolnieniu z więzienia.

dowody niższej jakości

Klucz

  • speedometer at highDowody wyższej jakości— co najmniej jeden aktualny systematyczny przegląd, obejmujący wysokiej jakości podstawowe badania ze spójnymi wynikami. Dowody potwierdzają słuszność rzeczonych interwencji w kontekście, w którym je oceniono.
  • speedometer at mediumDowody średniej jakości— co najmniej jeden aktualny systematyczny przegląd, obejmujący szereg podstawowych badań, których jakość jest co najmniej średnia i których wyniki są zasadniczo spójne. Dowody wskazują na to, że przedmiotowe interwencje prawdopodobnie będą pomocne w kontekście, w którym je oceniono, ale zaleca się przeprowadzenie dalszych ocen.
  • speedometer at lowDowody niższej jakośc— w przypadku pewnych podstawowych badań, których jakość jest wysoka lub średnia, ale niedostępne są przeglądy LUB przeglądy dają niespójne wyniki. Liczba dowodów jest obecnie ograniczona, ale istniejące dowody są obiecujące. Oznacza to, że może warto rozważyć przedmiotowe interwencje, szczególnie w kontekście poszerzania zakresu usług w celu rozwiązywania kwestii nowych lub niezaspokojonych potrzeb, ale interwencje te należy poddać ocenie.

Konsekwencje dla polityki i praktyki

Podstawy

  • Zgodnie z zasadami równoważności i ciągłości opieki należy zapewnić ten sam zakres działań interwencyjnych opartych na dowodach osobom borykającym się z problemami narkotykowymi osadzonym w więzieniu oraz żyjącym społeczeństwie, które to działania muszą być prowadzone przez personel wykwalifikowany w zakresie leczenia uzależnień (pracowników służby więziennej lub specjalistów zewnętrznych), a także mechanizmy zapewniające ciągłość leczenia; jest to szczególnie istotne w przypadku osób osadzonych w więzieniu na krótki okres.
  • Przygotowanie do zwolnienia z więzienia powinno obejmować działania wspierające resocjalizację oraz szkolenie dotyczące zapobiegania przedawkowaniu – należy rozważyć zapewnienie naloksonu w celu stosowania w domu.
  • Alternatywy wobec kary są uznane w konwencjach międzynarodowych za potencjalnie wartościowy wariant dla przestępców borykających się z problemami narkotykowymi.

Możliwości

  • Środowisko więzienne może zapewnić możliwość uzyskania znacznego wpływu na zachorowalność, umieralność oraz zdrowie publiczne. Po pierwsze, objęcie leczeniem osób używających opioidów umożliwia ograniczenie nielegalnego użycia opioidów i ryzykownych zachowań w więzieniu oraz ryzyka przedawkowania po zwolnieniu z więzienia. Po drugie, należy zapewnić każdej osobie przyjmowanej do więzienia badania na wykrywanie chorób zakaźnych oraz rozpocząć leczenie stosownie do potrzeb.
  • Zwiększenie wykorzystywania alternatyw wobec kary poprzez przegląd przepisów regulujących ich stosowanie oraz zajęcie się kwestią społecznego i zawodowego podejścia do ich stosowania mogą potencjalnie doprowadzić do poprawy długoterminowych wyników oraz ograniczenia wydatków na wymiar sprawiedliwości w sprawach karnych.

Luki

  • W wytycznych ONZ/WHO zaleca się stosowanie w więzieniu środków ograniczania szkód (obejmujących programy wymiany igieł i strzykawek, dystrybucję prezerwatyw, bezpieczne tatuaże), jednak obecnie jest to rzadkość – zwiększenie zakresu tych programów może przyczynić się w znacznym stopniu do poprawy stanu zdrowia.
  • Prowadzenie badań jest konieczne, aby poprawić podstawę dowodową w zakresie alternatyw wobec kary, przy czym należy poświęcić szczególną uwagę grupom, które mogą z nich w największym stopniu skorzystać, oraz etapom procesu karnego, które najbardziej sprzyjają ich stosowaniu.

Explore all resources in the Best practice portal

Collaborations and partnerships in best practice

logo of the cochrane collaboration  grade logo   grade logo  Health Evidence Network, WHO Europe